Lên đỉnh Mẫu Sơn ngẫm về người dân bản địa làm du lịch

15/10/2016 sanvatdantoc

Khỏe Đẹp Plus – Những chiếc xe lexus đã lên đỉnh Mẫu Sơn (thuộc huyện Lộc Bình và Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn). Du lịch đã đến đánh thức vẻ đẹp huyền bí của vùng sơn cước này. 

Vì sao hoa hồi Lạng Sơn được coi là “báu vật” của xứ Lạng?

Đổ xô lên núi Mẫu Sơn mua gà chín cựa làm quà Tết

Lên đỉnh Mẫu Sơn ngẫm về người dân bản địa làm du lịch

Kỳ công chế biến món khau nhục lạng sơn

Giấc mơ về khu du lịch sầm uất bậc nhất miền Bắc bỗng dưng vụt tắt

Người dân háo hức kinh doanh các dịch vụ phục vụ du khách. Chuyện người dân làm du lịch khiến người ta cười ra nước mắt nhưng không khỏi chạnh lòng.

Bán trâu để làm du lịch

Đường lên đỉnh núi cao hơn 1.500 mét uốn lượn qua trùng điệp núi non. Con đường đã được dải nhựa từ dưới chân lên đến đỉnh núi. Hai vệ đường lên núi Mẫu Sơn là những hàng quán của người dân địa phương. Hôm nay cũng như mọi ngày, anh Tăng Văn Thành lại đem gà ra bày bán ở đường lên núi Mẫu Sơn. Anh Thành cho biết: Những người dân tộc Dao, Tày, Mông, Nùng quanh năm cắm dùi trên nương, nay đã biết đến buôn bán. Họ làm du lịch cũng dân dã, bình dị. Họ đem mớ rau dại, quả chanh, con chim rừng, gói chè tuyết sơn ra bày bán ở vệ đường. Tất cả hàng hóa đều là các sản vật rừng núi và “cây nhà lá vườn”.

Ngôi nhà cổ có từ thời Pháp

Ngôi nhà cổ có từ thời Pháp

Anh kể cho chúng tôi nghe nhiều câu chuyện làm du lịch khiến người ta cười ra nước mắt. Có những hộ gia đình đã bán trâu, mua máy ảnh, học cách chụp hình. Hay đó là những người dân một thời nói tiếng phổ thông chưa sõi, nay cũng bập bẹ nói tiếng anh. Hình ảnh này khiến tôi liên tưởng đến chợ tình ở Sa Pa (Lào Cai). Đó là những đứa trẻ giao tiếp tiếng anh như gió khi giao tiếp với khách nước ngoài. Đó là những lời nói chỉ xoay quanh một chữ tiền.

Hầu như những gia đình ở lưng chừng núi đều kinh doanh dịch vụ tắm nước thuốc. Núi Mẫu Sơn vốn nổi tiếng với các loại thảo dược quý. Trước đây, người dân địa phương chỉ dùng để phục vụ những thành viên trong gia đình. Từ khi núi Mẫu Sơn thành khu du lịch, khách có yêu cầu càng nhiều. Và, họ đã mở dịch vụ để phục vụ quý khách.

Những gia đình có điều kiện đã mở nhà hàng kiêm dịch vụ ngâm nước thảo dược. Hệ thống nhà nghỉ trên đỉnh núi khá nhiều. Vị trí đẹp, có thể đưa mắt ngắm mây trời. Những nhà nghỉ bản địa này cũng được trang bị đầy đủ tiện nghi, giá cả cũng chỉ giao động khoảng 120 – 200 ngàn đồng/phòng đôi. Đêm buông xuống đỉnh núi. Khách lại ra đốt lửa trại. Khách và chủ cùng nhau múa hát, chúc rượu. Giữa họ không có sự phân biệt giữa chủ và khách.

Biến món ăn dân dã thành đặc sản

Người dân địa phương đã biết cách biến món ăn dân dã thành những món ăn phù hợp với khẩu vị của khách du lịch. Đó là các món lợn sữa quay, vịt quay, ếch hương, gà thả rong nướng trên than cỏ tranh, cơm lam hay thịt khau nhục và các loại rau su su, rau ngót, hoa chuối. Tất cả những món ngon vật lạ ấy được nhiều người biết đến nhờ việc thương mại hóa.

Ông Hoàng Phúc ở bản Khuổi Tẳng, xã là người kiêm cung cấp các dịch vụ đặc sản quê nghèo cho du khách. Ông Phúc nói, khi nhận thấy giống gà chín cựa khác lạ, thịt rắn chắc và thơm ngon. Thấy du khách có nhu cầu tìm mua về làm quà, một số hộ dân đã bắt đầu nuôi loại gà này. Giá của mỗi con gà chín cựa đắt gấp vài lần gà nhà. Khách mua tại nhà dân là khoảng 300.000 đ/kg, giá bán ngoài chợ là 400.000 đ/kg. Dịp tết, gà chín cựa đội giá lên 600.000 đ/kg.

Nhận thấy loại ếch hương được người dưới xuôi rất ưa thích. Nhiều hộ dân địa phương đã đi săn đặc sản chỉ có ở các dòng suối trên đỉnh Mẫu Sơn để bán lại cho du khách sành ăn. Ngoài ra, người dân địa phương còn vào rừng tìm ong khoái, mật ong, trứng kiến để bán. Mùa nào thức ấy, những món ăn hoang dã ấy lại trở thành đặc sản khiến du khách một lần đã thử sẽ bị nghiện.

Nghệ thuật làm du lịch của người dân tộc địa phương cũng rất sáng tạo. Chỉ với miếng thịt ba chỉ, người dân đã biết hãm độ ngấy, tăng độ bùi và thơm đặc trưng. Họ gọi đó là món khau nhục. Đó là việc kỳ công pha chế các gia vi từ mật ong, khoai môn rán giòn, giã nhỏ và các loại gia vị húng lìu, địa liền, hành, tỏi, ớt, hạt tiêu, tàu chong, xì dầu, rượu, giấm. Sau nhiều công đoạn kỳ công, miếng thịt ba chỉ đã thành một món ăn ngon đặc trưng. Người dân cho rằng, đây là món chỉ tiếp khách quý, thậm chí, có người còn ví von, nếu đám cưới mà không có bát thịt khau nhục thì cỗ mất sang.

Nhờ những món quà quê đó mà người dân địa phương đã có thêm thu nhập. Nhiều người đã mua xe, tậu nhà đẹp. Cuộc sống no ấm hơn, đầy đủ hơn. Những chiếc ô tô sẽ không còn là giấc mơ xa vời.

Chiếc lexus trên đỉnh Mẫu Sơn

Hình tượng chiếc lexus trên đỉnh Mẫu Sơn là câu nói ví von về sự lựa chọn giữa sự phát triển của xã hội hay những giá trị truyền thống.

Một số phế tích về ngôi nhà cổ đã chứng minh về một thời rực rỡ ở Mẫu Sơn. Đó là những căn biệt thự cổ có từ thời Pháp. Ta phải công nhận Pháp có tầm nhìn chiến lược về dịch vụ nghỉ dưỡng. Cách đây 100 năm, họ đã tìm đến và xây dựng Mẫu Sơn thành điểm ăn chơi cho riêng mình. Mẫu Sơn cũng nằm trong chuỗi khu nghỉ dưỡng như Sa Pa, Tam Đảo, Bà Nà, Đà Lạt. Họ đã dựng nên những biệt thự, vườn hoa, sân chơi mang kiến trúc Châu Âu. Sau nhiều năm, trải qua sự bào mòn của thời gian và sự phá hủy của chiến tranh, những công trình kỳ vĩ ngày nào chỉ còn sót lại những phế tích cổ kính. Nhà nước đã bảo vệ những giá trị còn xót lại, cải tạo lại và lưu giữ những giá trị của văn hóa và lịch sử.

Ở dưới chân núi. Đó là những ngôi nhà tường trình cổ cũng dần bị thay bằng những ngôi nhà ngói khang trang. Thiết nghĩ, nếu dựng nên những ngôi nhà tường trình vững trãi thì sẽ khiến cho vùng đất Mẫu Sơn cuốn hút hơn. Những giá trị hoang sơ, chân thật ấy mới là điều cốt lõi của thế mạnh du lịch Lạng Sơn. Nhưng dường như người ta đã quên mất những đều bình dị ấy. Xu hướng thế giới phẳng, toàn cầu hóa hướng đến là cuộc sống no ấm và giàu sang. Tuy nhiên, nếu Mẫu Sơn chỉ có nhà xây khang trang, hào nhoáng thì nơi đây cũng chẳng khác gì những địa danh khác.

Nói đến chuyện lưu giữ những giá trị sẵn có của địa phương, tôi lại liên tưởng đến chuyện giữ thương hiệu của rượu Mẫu Sơn. Đó là nỗi ám ảnh về cuộc sống của những người dân ở thôn Lục Bó, xã Công Sơn, huyện Cao Lộc – làng sản xuất nên thương hiệu rượu Mẫu Sơn nổi tiếng khắp cả nước. Anh Dương Văn Lung, người dân tộc Dao cho biết: “Chúng tôi vẫn cố gắng giữ được công thức đầy đủ 30 loại cây thảo dược dùng để chưng cất rượu. Rượu Mẫu Sơn gốc do dân làng nấu mới là rượu chuẩn. Hiện, những loại rượu giả, rượu nhái được bày bán tràn lan. Nhiều người lên tận đỉnh núi vẫn mua phải rượu giả. Người làm rượu giả thì sống khỏe, còn những hộ dân nấu rượu truyền thống thì phải chịu cảnh đói nghèo. Trừ tiền gạo, công cán thì chẳng có lãi. Một số hộ dân đã bỏ nghề.

Nấu rượu truyền thông vẫn nghèo khó

Nấu rượu truyền thống vẫn nghèo khó

Ông Dương Trung học, trưởng thôn Lục Bó cho hay: Thôn chúng tôi chủ yếu là người Dao. Nghề nấu rượu đã có từ ngàn đời nay. Ngày trước, người dân địa phương chỉ nấu để phục vụ gia đình, nhưng khi có nhiều khách tìm đến mua, người dân đã nấu rượu để bán. Có 3 công Thiên sơn, Xứ hoa đào, Mẫu Sơn đỉnh thu mua rượu của bà con dân tộc ở núi Mẫu Sơn để đóng thành các nhãn mác rượu xứ Lạng. Tuy nhiên, họ thu mua giá rẻ nên người dân không có lãi. Với giá 13.000 – 15.000 đ/kg thì trừ tiền gạo, tiền công, chắc chỉ còn bỗng để nuôi lợn. Nhưng vùng đất lạnh như thế này thì nuôi lợn làm sao được. Được biết, rượu Mẫu Sơn được bán trên thị trường với giá 20.000 – 30.000 đ/lít, thậm chí có nơi còn bán cao hơn. Người mua trả giá cao nhưng chưa chắc đã mua được rượu thật. Đó là câu chuyện buồn về thương hiệu rượu Mẫu Sơn.

Hãy tưởng tượng, nếu không có nhà cổ, không có rượu Mẫu Sơn, không có các món ăn ngon và vật lạ của địa phương thì du khách có còn đến Mẫu Sơn nữa không?.

Đến Lạng Sơn trong tiết trời se lạnh. Ngồi bên bếp lửa bập bùng. Ta thưởng thức món thịt quay lá mắc mật, khau nhục hấp cách thủy, thêm cải ngồng luộc và nhâm nhi chén rượu Mẫu Sơn cay nồng, mới cảm nhận hết hương vị xứ Lạng.

Free WordPress Themes, Free Android Games