NSƯT Phạm Bằng: "Chưa bao giờ nghĩ đến tuổi thôi diễn hài"

Đăng bởi: Thế Hoàng Chủ Nhật, 30 Tháng Mười 2016 10:06 chiều

Khỏe Đẹp Plus – Năm nay, NSƯT Phạm Bằng đã bước sang tuổi 84. Mặc dù bệnh tật, sức khỏe yếu và phải thường xuyên chữa trị tại các bệnh viện, nhưng “nghệ sĩ hói” vẫn tự chăm lo bản thân và cống hiến hết mình cho nghệ thuật.

Nghệ sỹ Xuân Hinh lần đầu chia sẻ về mối tình đầu của mình

Nghệ sĩ Minh Vượng: Khoảng lặng phía sau cái hài

“Chọn nghề chỉ vì miếng cơm manh áo”

Quán bánh trôi tàu của nghệ sĩ Phạm Bằng ở số 30 Hàng Giầy, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội chỉ là mấy cái ghế kê tạm trên vỉa hè chật trội. Quán mang thương hiệu “Bánh trôi Phạm Bằng” ngon nổi tiếng Hà Thành, khách đông nờm nợp. Khách có thể là người lạ qua đường, hay những vị khách đã gắn bó từ “thủa ban đầu”. Họ đến quán ông không chỉ để thưởng thức món bánh trôi độc đáo màâ còn muốn được trò chuyện với người mình yêu mến và được nghe những câu chuyện phía sau ánh đèn sân khấu của người nổi tiếng.

nsut-pham-bang-chua-bao-gio-nghi-den-tuoi-thoi-dien-hai
NSƯT Phạm Bằng

Phạm Bằng cho rằng, cơ duyên ông đến với nghề diễn viên là do hoàn cảnh đưa đẩy. Bản thân ông lại không bao giờ nghĩ mình sẽ làm nghề này khi ngồi trên ghế nhà trường. Nhưng do hoàn cảnh cuộc sống bắt ông lựa chọn. Và, ông đã chọn nghề diễn viên.

Con đường đến với nghệ thuật của nghệ sĩ Phạm Bằng cũng lắm chông chênh. Năm 1956, khi đang học năm thứ hai trường Cao đẳng Giao thông Công chính, ông phải bỏ dở việc học vì chuyện gia đình. Năm 1959, Nhà nước tuyển sinh Đoàn văn công Hà Nội và mở trường Đại học Sân khấu khóa I. Ông đã may mắn trúng truyển cả hai địa chỉ đó. “Tôi lựa chọn Đoàn Văn công Hà Nội vì khi vào đó sẽ được học, được diễn và có thêm tiền phụ giúp gia đình. Năm 1964, đoàn kịch Hà Nội cùng các đoàn cải lương, đoàn chèo… được tách ra. Tại đoàn kịch Hà Nội, đạo diễn Nguyễn Đình Nghi mời tôi tham gia các vở diễn. Tôi bắt đầu được biết đến với các vai phản diện. Đạo diễn Nguyễn Đình Nghi đã từng nói về nghề diễn hài của tôi là “Những người đóng vai bi thì đóng vai hài rất giỏi”. Đầu 1975, tôi chuyển sang Đoàn kịch nói Trung ương và chính thức đóng hài. Càng diễn, tôi lại càng cảm thấy mình có duyên với nghề”, ông nói.

Phạm Bằng tâm sự: “Tôi cảm thấy khổ tâm nhất là không nhận được sự ủng hộ của gia đình. Mẹ tôi không muốn tôi theo nghề kịch. Khi biết tôi lựa chọn nghề diễn viên, mẹ dứt khoát không đồng ý. Cho dù tôi có đạt được thành tích này thành tích kia, nhưng chưa bao giờ thấy mẹ vui. Bà không cho tôi một lời động viên và cũng đừng bao giờ mong bà đến rạp để xem tôi biểu diễn”.

Thời kì ấy, gia đình tôi quá nghèo khó. Thu nhập chẳng đáng là bao nên cuộc sống của gia đình ngày càng vất vả hơn. “Tại thời điểm đó, tôi hoạt động nghệ thuật đúng nghĩa vì miếng cơm manh áo chứ chẳng phải phục vụ đam mệ. Tôi cứ phân vân rằng, không biết con đường mình chọn có đúng hay không?, liệu có đủ nghị lực để theo nghề nữa hay không?. Rồi, với sự quyết tâm và sự giúp đỡ của vợ, tôi đã cố gắng vượt qua giai đoạn khó khăn đểí theo đuổi niềm đam mê đến ngày hôm nay. Cuộc đời tôi cũng lận đận như chiếc bánh trôi vậy”, nghệ sĩ nói.

Lấy nghề phụ nuôi nghề chính

Khán giả chỉ biết về vai diễn hài hước trên sân khấu mà ít ai biết về những khoảng lặng của nghệ sỹ già ấy. Bố ông mất sớm để lại mẹ ông một mình nuôi con. Mẹå ông vốn chịu ảnh hưởng của lễ giáo phong kiến.

Vợ ông là một cô gái gốc “Tràng An thanh lịch”. Ông vẫn tự nhận rằng, mình phải đội ơn vợ. Những năm 70, cuộc sống của người nghệ sĩ cực kỳ khó khăn. Tất cả các nghệ sĩ đều phải trông chờ vào nghề phụ. Phạm Bằng cũng không phải là trường hợp ngoại lệ. Hai vợ chồng ông đều là công chức nhà nước, nhưng tiền lương không đủ trang trải cuộc sống, cuối cùng vợ ông đành xin nghỉ việc để đi làm thuê kiếm sống. Hai vợ chồng tích cóp khá lâu mới đủ tiền mở quán bán bánh trôi. Đó làâ nơi người vợ nuôi nuôi cả gia đình và nuôi cái nghiệp nghệ sĩ của ông trong suốt những ngày tháng khó khăn vất vả.

Phạm Bằng nhớ lại: “Trước đây, phố Hàng Giầy là phố có rất nhiều người Hoa sinh sống. Vợ tôi bán phụ cho một cửa hàng bánh trôi của họ. Nhưng họ giữ nghề lắm! Sau này họ chuyển đi thì vợ chồng tôi phải “mày mò” tìm cách làm bánh, tạo hương vị riêng. Nhờ chịu khó mày mò và nghiên cứu nên tôi cũng làm được bánh trưng mang hương vị đặc biệt đó. Dịp gần Tết như thế này, khách đến quán rất đông, cả khách tây lẫn khách ta. Tôi thấy nghề chính cũng như nghề phụ, nghề nào tôi cũng tâm huyết”, nghệ sĩ chia sẻ.

Phạm Bằng luôn coi vợ mình là người tuyệt vời nhất. Đó là một người phụ nữ biết nhẫn nhịn, biết chiều chuộng mẹ chồng, lo lắng cho chồng cho con. Khi mới đi diễn, cuộc sống rất khó khăn, ông phải làm mọi nghề để kiếm sống, ngay cả nghề kéo xe, phụ bếp… nhưng vẫn không đủ tiền để trang trải sinh hoạt trong gia đình. Mặc dù cuộc sống có khó khăn nhưng vợ ông vẫn không một lời phàn nàn. Cho đôi lúc bực tức, nhưng vợ ông cũng chỉ nói rất nhẹ nhàng rằng: “Anh diễn ở đâu thì diễn nhưng về nhà thì đừng diễn. Anh mà không phân định rạch ròi giữa sân khấu và cuộc sống thì anh sẽ không thể sống vui vẻ được”.

Đã hơn chục năm kể từ ngày vợ ông mất. Ông vẫn ngày đêm mong nhớ về vợ. Hình ảnh người phụ nữ tần tảo ấy vẫn luôn hiện hữu trong ký ức và những câu chuyện ông kể. Giờ đây, các con ông đã lớn khôn và đã lập gia đình vẫn thay mẹ chăm sóc cha. Nhưng người nghệ sĩ già ấy lại không muốn phiền đến con cái. Ông cứ lủi thủi ở căn nhà giản dị. Đến khi đi chữa bệnh, ông cũng chỉ âm thầm lặng lẽ, không cho ai biết.

Nghệ sĩ Phạm Bằng chia sẻ: “Với tôi tất cả những gì thuộc về ngày xưa đều đẹp đến khắc khoải. Nếu được chọn tôi được muốn như ngày xưa, phố phường đẹp, con người đẹp, làm gì cũng hết mình. Và “ngày xưa” của tôi còn là một gia đình với đầy đủ thành viên”, nghệ sĩ nói.

Chưa bao giờ nghĩ đến tuổi nghỉ diễn

Nghệ sĩ Phạm Bằng cho rằng, những năm gắn bó với đoàn kịch thì ít được công chúng biết đến. Tính chất của kịch rất giới hạn người xem. Nhưng từ khi tham gia chương trình “Gặp nhau cuối tuần” của đài truyền hình, tên tuổi Phạm Bằng đã được công chúng rất ái mộ. Bộ tứ gồm Phạm Bằng, Vân Dung, Quang Thắng, Quốc Khánh đã trở thành những nhân vật được chờ đợi nhiều nhất vào các ngày cuối tuần. Phạm Bằng chia sẻ: “Phải nói là chúng tôi diễn với nhau rất ăn ý. Cũng từ “cái nôi” đấy mà tôi mới bén duyên với truyền hình cho đến nay”.

Ở tuổi 84, nghệ sĩ Phạm Bằng vẫn miệt mài với các vai diễn. Bất kỳ xuất hiện trong chương trình hài nào, khán giả cũng đều thấy một “nghệ sĩ hói” đầy hào hứng, thể hiện hết mình với vai diễn. Tết 2014, Phạm Bằng sẽ xuất hiện với hình ảnh ông quan Tri phủ trong phim “Chôn Nhời” của đạo diễn Phạm Đông Hồng. Vai diễn của ông đã hòa quyện được yếu tố hài hước và chiều sâu của vở kịch.

Khi được hỏi về “điểm dừng của nghệ thuật”, nghệ sĩ già cười: “Đến với nghề khó khăn vất vả bao nhiêu năm còn bám trụ được, tuổi tác thì có gì ghê ghớm lắm đâu!. Tôi vẫn luyện tập thể dục rất đều đặn. Ngày nào cũng dành gần một tiếng, không bỏ ngày nào. Hôm trước, tôi mới gặp anh Trần Hạnh, anh Trịnh Thịnh – lớp diễn viên cùng thời với tôi. Bây giờ các anh ấy nghỉ diễn hết rồi. Tôi hỏi, họ bảo rằng, trí nhớ kém xưa quá, không còn khả năng nhớ kịch bản nữa. Tôi thì có chút may mắn hơn họ. Khi nào đầu óc vẫn còn nhớ được kịch bản và đôi chân vẫn đủ sức bước lên sân khấu, tôi sẽ còn diễn. Tôi chưa bao giờ nghĩ đến khi nào sẽ ngừng diễn”.

Thế hệ trẻ chưa thực sự thoát khỏi lối mòn
“Khiếu hài là khiếu trời cho, nhưng quan trọng nhất là các diễn viên hài phải có trình độ văn hóa cao, hiểu sâu và tư duy vững. Bên cạnh những bạn trẻ có tài năng thực sự thì đa số các bạn diễn viên vẫn chưa thể hiện được điều đó. Họ rơi vào mô típ na ná giống nhau, khán giả xem chả ai nhớ và cũng chẳng phân biệt vở kịch nào vở kịch nào. Họ đã đi vào lối mòn, thiếu sáng tạo. Hơn nữa, diễn viên trẻ thiếu tính nhẫn nại. Chỉ nói riêng về việc kịch bản, nếu chỉ đọc mỗi phần diễn của mình thì làm sao nắm bắt được các mối liên hệ nhân vật trong vở kịch được”, nghệ sĩ Phạm Bằng.

Xem thêm