Xét xử vụ án lừa đảo tại Bắc Kạn: Dấu hiệu “lạm quyền”, phán quyết của tòa án có khiến dư luận tâm phục?

Đăng bởi: Tào Hoàng Thứ Bảy, 25 Tháng Bảy 2020 8:28 sáng

Những ngày qua, trên một số kênh thông tin truyền thông đưa tin về phiên tòa xét xử sơ thẩm 3 công nhân của Điện lực Bắc Kạn bị cáo buộc lừa đảo chiếm đoạt tài sản khiến dư luận đặc biệt quan tâm vì có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng tố tụng, đặc biệt liên quan đến các chứng cứ trực tiếp không được làm sáng tỏ.

Theo thông tin phản ánh được biết, phiên tòa xét xử sơ thẩm 3 bị cáo Thông, Lý, Hằng lừa đảo chiếm đoạt tài sản khiến dư luận quan tâm bởi thời điểm xảy ra vụ án từ năm 2012. Tình tiết phạm tội của các bị cáo cũng khiến nhiều người đặt câu hỏi khi cả 3 bị cáo vì được nhờ hỏi xin việc, bị hại đã đi làm hơn 42 tháng có nhờ cảm ơn 230 triệu đồng nhưng sau đó nghỉ việc đòi tiền rồi làm đơn trình báo ra công an. Sự việc chỉ có vậy nhưng khiến 3 công nhân Điện lực Bắc Kạn rơi vào vòng lao lý.

Sau nhiều ngày xét xử, rồi nghị án kéo dài, ngày 24/7, TAND tỉnh Bắc Kạn đã tuyên án đối với các bị cáo Thông, Lý, Hằng.

Trước đó, theo phản ánh trong phiên xử ngày 23/7, phiên tòa “nóng” ngay từ những phút đầu khi Thẩm phán chủ tọa Chu Đức Quế của TAND tỉnh Bắc Kạn tuyên bố tiếp tục phần xét hỏi nối tiếp ngày 21/7. Chủ tọa đề nghị luật sư bào chữa cho bị cáo Thông đứng lên đặt câu hỏi. Tuy nhiên, luật sư Trần Quốc Toản, Công ty TNHH luật Trương Anh Tú người bào chữa cho bị cáo Lý, Hằng đã yêu cầu HĐXX cho tiếp tục phần xét hỏi đối với điều tra viên Trịnh Xuân Phương và các bị cáo nhằm làm rõ dấu hiệu đã ghi thêm và sai lời khai của bị cáo Hằng và có dấu hiệu làm sai lệch hồ sơ, buộc tội các bị cáo. Đồng thời đây là phần nối tiếp của phiên xét xử ngày 21/7 nên việc xét hỏi vẫn phải được tiếp tục.”- luật sư Toản trình bày.

Tuy nhiên, HĐXX không chấp nhận đề nghị này khi cho rằng việc điều hành trong phiên xét xử là quyền, trách nhiệm của HĐXX và yêu cầu luật sư của bị cáo Lý, Hằng ngồi xuống nếu không sẽ bị mời ra ngoài.

Toàn cảnh phiên tòa

Bức xúc cho rằng bị tước quyền đặt câu hỏi, luật sư đã từ chối tuân theo sự điều khiển của chủ tọa vì “không ai có quyền đứng trên luật pháp và không nhượng bộ sự vi phạm”. Đồng thời, luật sư này nêu quan điểm quyền được hỏi thuộc về luật sư theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Bên cạnh đó, luật sư còn đang có khiếu nại về quyết định đưa ra xét xử chưa được làm rõ, giải quyết không đúng quy định.

HĐXX cho rằng, luật sư không chấp hành nội quy, sự điều hành của chủ tọa phiên tòa nên yêu cầu lực lượng cảnh sát bảo vệ đưa ra ngoài.

Luật sư bị mời ra khỏi tòa

Ngay sau đó, tại trụ sở TAND tỉnh Bắc Kạn xuất hiện lực lượng cảnh sát mặc thường phục và quân phục lên đến hàng chục người cùng tham gia tiến vào lập biên bản, đẩy và “xốc” nách luật sư Toản ra khỏi phòng xử án theo yêu cầu.

Sau đó, tất cả luật sư khác bào chữa cho các bị cáo cũng xin phép không tiếp tục tham dự phiên tòa vì cho rằng quyền của mình không được bảo đảm, pháp chế của đất nước không được thực thi. Các bị cáo Lý, Thông, Hằng cho rằng bản thân bị oan và đề nghị dừng phiên tòa khi không có luật sư bào chữa và từ chối trả lời các câu hỏi.

Tuy nhiên, ông Chu Đức Quế, chủ tọa vẫn cho tiếp tục phiên tòa và kết thúc ngay phần xét hỏi.

Trước đó, tại phiên tòa ngày 21/7, trước khi tòa cho tạm hoãn, luật sư Trần Quốc Toản đã đề nghị HĐXX đánh giá việc ghi thêm lời khai của điều tra viên và ghi sai hoàn toàn nội dung trả lời của đương sự là có dấu hiệu của tội làm sai lệch hồ sơ vụ án. Đồng thời, đề nghị HĐXX khởi tố vụ án về các tội xâm phạm hoạt động tư pháp đối với điều tra viên và kiểm sát viên khi cùng đồng tình việc ghi thêm và ghi sai biên bản ghi lời khai những lời nói của đương sự ngày 22/7/2019 với mục đích buộc tội.

Cụ thể, tại buổi hỏi cung, bà Hằng trả lời điều tra viên “tôi không hiểu biết pháp luật mong được xem xét vì tôi không lừa đảo ai mà nay nói thế thì to tát quá…”. Tuy nhiên điều tra viên lại ghi: “Tôi biết là sai và vi phạm pháp luật…”. Đồng thời chính kiểm sát viên Dương Thị Dư là người được phân công thực hành quyền công tố và giám sát việc tuân theo pháp luật có mặt tại buổi hỏi ghi lời khai này cũng cùng ký xác nhận trên biên bản với điều tra Phương.

Tại phần tranh luận, kiểm sát viên Dương Thị Dư, đại diện VKSND tỉnh Bắc Kạn cho rằng, căn cứ vào tài liệu đã thu thập được trong quá trình điều tra, căn cứ kết quả xét hỏi tại phiên tòa hôm nay đủ cơ sở khẳng định cáo trạng truy tố bị cáo Lý, Thông, Hằng phạm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điểm a, Khoản 3, Điều 139, Bộ Luật hình sự năm 1999 là đúng người, đúng tội.

Sau phần luận tội của VKS, chủ tọa phiên tòa hỏi bị cáo Lý có ý kiến tranh luận gì không ?

Bị cáo Lý cho rằng căn cứ bằng chứng tại phiên xử ngày 21/7 là muốn “ép” tội cho các bị cáo. “Qua đối chiếu với bản ghi lời khai của điều tra viên Trịnh Xuân Phương và bản ghi hình, có âm thanh thì hoàn toàn không trùng khớp với nhau. Tôi cũng đề nghị HĐXX yêu cầu gia đình bị hại đưa ra bằng chứng khẳng định bị cáo hứa xin việc không thời hạn cho bà Linh”- bị cáo Lý cho biết.

“Bên cạnh đó, quan điểm luận tội cho rằng, các bị cáo đưa thông tin gian dối, không có thật để lừa đảo, chiếm đoạt thì bản thân bị hại Linh là nhân chứng đã thừa nhận đi làm hơn 42 tháng mới nghỉ việc. Như vậy căn cứ vào đâu để khẳng định các bị cáo gian dối để lừa đảo, chiếm đoạt, bị cáo đề nghị trả lời rõ vấn đề này”- bị cáo Lý nêu quan điểm tranh luận.

HĐXX đề nghị VKS trả lời. Đại diện VKS cho biết, căn cứ vào Bút lục 292, 297, 298 đã đủ cơ sở khẳng định hành vi của bị cáo Lý đủ cấu thành tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Đại diện VKS tỉnh Bắc Kạn phát biểu quan điểm luận tội

Ngay lập tức, bị cáo Lý đã đề nghị với HĐXX cho công bố bằng chứng bị “ép cung”. “Bị cáo dẫn chứng trong quá trình làm việc, lấy lời khai, kiểm sát viên Dư ngay lúc đầu đã nói sẽ bắt đem vào trại giam, không cần phải triệu tập…Đồng thời, kiểm sát viên đưa một quyển luật và cho rằng tôi đã phạm vào khung, khoản này, mức tù từ 7 đến 15 năm. Như vậy là đánh vào tâm lý gây hoảng loạn cho tôi. Tôi có nói nếu không được trình bày thì sẽ phải mời luật sư tham gia bào chữa thì kiểm sát viên Dư cho rằng khung khoản nó thế, chị có mời luật sư cũng phí tiền…Bên cạnh đó, kiểm sát viên Dư có nói kể cả trước tòa có thể bác bỏ luật sư cũng được. Không luật sư có thể tội của chị được xem xét xử dưới khung nhưng có luật sư có khi còn bị tăng nặng. Những lời này nói với tôi nhằm mục đích để đe dọa nhằm bắt chúng tôi nhận tội…?”- bị cáo Lý tiếp tục đặt câu hỏi.

Tiếp đến bị cáo Lý cho rằng, “mọi bằng chứng buộc tội các bị cáo đều là vu khống”. Bị cáo Lý đề nghị VKS trả lời tại sao không phân tích việc không trùng khớp, xuất hiện tình tiết tự viết vào giữa biên bản ghi lời khai của điều tra viên với bản ghi hình, có âm thanh được trình chiếu công khai tại tòa.

“Tất cả những tình tiết không có trên clip, chị Hằng không hề khai như vậy nhưng điều tra viên lại cho vào. Vậy kiểm sát viên giải thích như thế nào, đó có phải là sự gian dối, và hành vi gian dối đó cấu thành tội gì ?”- bị cáo Lý nêu câu hỏi.

Trả lời câu hỏi này, kiểm sát viên Dương Thị Dư cho rằng: “Giữa bản ghi lời khai và bản ghi hình có âm thanh thì nội dung văn nói và văn viết có khác nhau một tí”.

Bị cáo Lý tranh luận với đại diện VKS về việc khác nhau trong ghi biên bản hỏi cung

Tuy nhiên, bị cáo Lý phản đối ý kiến này và cho rằng: “Tại sao người ta không nhận tội vì hoàn toàn không có tội nhưng biên bản ghi vào đã cam kết từ đó là bằng chứng buộc tội” ?

Sau khi trả lời phần tranh luận với bị cáo Lý, kiểm sát viên Dư vẫn khẳng định căn cứ vào các tài liệu đủ cơ sở truy tố các bị cáo đúng người, đúng tội. Trong khi đó, chủ tọa phiên tòa cho rằng, những câu trả lời nào, kiểm sát viên chưa trả lời được, HĐXX sẽ xem trong phần nghị án.

Kết thúc phần tranh luận, trước khi nghị án chủ tọa phiên tòa cho các bị cáo nói lời sau cùng. Cả 3 bị cáo đều khẳng định hoàn toàn bị oan sai vì các chứng cứ không được đưa ra phân tích.

Sau khi nghị án, HĐXX sơ thẩm đã tuyên phạt bị cáo Lý 8 năm tù, bị cáo Hằng lĩnh 7 năm 6 tháng tù. Bị cáo Thông nhận mức án 7 năm tù.

Trao đổi sau phiên tòa, luật sư Tỏan cho biết, sáng nay ông vẫn đến tham dự phiên tòa để bảo vệ thân chủ của mình. Tuy nhiên, chủ tọa phiên tòa Chu Đức Quế lập  tức yêu cầu luật sư rời phòng xét xử với lý do: chưa có bản cam kết tuân theo sự điều khiển của chủ tọa.

Được biết, luật sư một lần nữa phản đối yêu cầu của chủ tọa vẫn lý do như hôm trước và đồng thời phát biểu mọi quyết định của HĐXX đều là quyết định trái pháp luật. Bởi theo luật sư, ông đã khiếu nại QĐ số 25 ngày 07/07/2020 của TAND tỉnh Bắc Kan v/v đưa vụ án ra xét xử nhưng vẫn chưa được giải quyết.

Luật sư Toản cung cấp thông tin cho biết: Ông Chu Đức Quế chủ tọa phiên tòa là người nhầm lẫn có chủ ý khi ông cho rằng ngày xét xử 23/07 ông đã ra lệnh cho cảnh sát bảo vệ phiên tòa đưa luật sư rời phòng xử và coi đó là “Tước  toàn bộ quyền của Ls trong vụ án” nên ngày tuyên án 24/07/2020 đương nhiên luật sư cũng không có quyền tham gia.

“Nhưng sự nhầm lẫn đó lại được khéo che đậy bằng việc ông ta tuyên bố HĐXX tiếp tục xét xử. Phát biểu này của thẩm phán đã đương nhiên tự cho mình quyền yêu cầu luật sư rời khỏi phòng xử án bởi hoạt động xét xử được tiếp nối hôm trước (23.7). Tuy nhiên, sau khi lập biên bản với nội dung có hành vi vi phạm nội quy phòng xử án và Gây rối trật tự tại phiên tòa…., nhằm cho luật sư phải rời phòng xử thì HĐXX không tiến hành xử án mà tiến hành tuyên án đúng như kế hoạch của HĐXX trưa ngày 23.7.2020”- luật sư cho biết.

Về việc này theo luật sư, ông cũng không bất ngờ về lời tuyên bố của ông Chu Đức Quế tại buổi tuyên án sáng 24/7/2020. Bởi HĐXX có các quyết định là quyền của họ vì nếu thấy cần thiết thì HĐXX bất kì ở phần nào của quy trình tố tụng cũng vẫn có quyền quyết định quay lại phần xét hỏi nhằm làm rõ sự thật khách quan của vụ án.

Tuy nhiên sau khi luật sư Toản đã rời khỏi phòng xử thì chủ tọa đã lập tức hùng hồn tuyên án. Luật sư Tỏan cho rằng lúc đầu chủ tọa tuyên bố. “HĐXX tiếp tục xét xử chỉ muốn “lấy cớ” yêu cầu luật sư rời khỏi phòng xét xử. Song bằng một lý do không thuyết phục là không có bản cam kết như đã nêu trên, bởi không có điều khoản nào quy định luật sư phải cam kết trước HĐXX việc tuân theo sự điều khiển phiên tòa của chủ tọa. Việc tuân theo sự điều khiển của chủ tọa phiên tòa là đương nhiên. Tuy nhiên nếu sự điều khiển ấy mà không đúng pháp luật thì luật sư có quyền từ chối. Việc từ chối của luật sư cũng chỉ nhằm mục đích tuân theo pháp luật mà thôi”.

Theo luật sư Toản, phiên tòa xét xử của TAND tỉnh Bắc Kạn có sự xuất hiện của chuyên viên Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Kạn đến theo dõi từ ngày 21/7 đến ngày 24/7.

Trước những bản án mà các bị cáo Thông, Lý, Hằng đang phải đối diện, dư luận và người dân Bắc Kạn bức xúc cho rằng, nguyên tắc suy đoán vô tội đã không được thực thi. Đặc biệt, những chứng cứ khép tội các bị cáo vẫn không được làm sáng tỏ trong khi người bào chữa đề nghị làm rõ thì bị tước quyền.

Xem thêm